Վահե Սարգսյան, ՊԱՏՐԱՆՔԻ և … Options

[Vahe_Sargsyan]

Սիրելի ընթերցող, մեր հյուսիսային հարևան Վրաստանի հետ մեր հարաբերությունների ճշգրտման համար հարկ է նախևառաջ ճանաչել նրան: Ցավոք, այսօր ՀՀ-ում քիչ են այն հնարավորությունները, որոնց միջոցով իսկապես կարելի կլիներ բարձրացնել հասարակության շրջանում վրացաճանաչողության մակարդակը: Այդպիսի հնարավորություն տալիս է նաև մամուլը, իսկ վրացական մամուլի` ՀՀ-ին կամ հայությանը վերաբերող նյութերի ամբողջական կամ մասնակի, ինչպես նաև այդ նյութերը մեկնաբանող հրապարակումների քանակը խիստ նվազ է: Որպիսի ավելի լավ ճանաչենք Վրաստանին, ինչպես նաև վրաց ժողովրդի տարբեր շերտերի ու շրջանակների ներկայացուցիչների վերաբերմունքը` ՀՀ-ի ու հայության հանդեպ, այսուհետ Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնելու վրաց մամուլի առանձին հրապարակումները: Վերջիններս կարող են թարմ չլինել, բայց դա բնավ չի խանգարում, որպիսի հրապարակվող թարգմանությունները լինեն արդիական ու կարևոր: Նյութերը ներկայացնում ենք առանց մեկնաբանությունների, դրանց իրավունքը վերապահելով Ձեզ: Եթե Ձեր կողմից կլինեն հրապարակումներին պատասխանելու ցանկություններ կամ որոշ մեկնաբանություններ, ապա դրանք սիրով կհրապարակվեն մեր կողմից: Ներողություն ենք խնդրում, եթե Ձեզ հանդիպեն լեզվական որոշ անհարթություններ:

Հարգանքներով`
«Միտք» վերլուծական կենտրոնի
խմբագրություն


Հրապարակում N 9



Վրացիների ներդրած լուման հայերի փրկման
գործում շատ մեծ է
(Հայ բոլշևիկները ապօրինի կերպով, անգթորեն պոկեցին վրաց
բոլշևիկներից Լոռեն)

Բոլոր երկրների սահմանները որոշելու գործում, մեծ լումա է ներդնում ինքը` բնությունը (սարերը, գետերը կամ անապատներն իր հերթին են կատարում սահմանի դեր):
Ուր բացակայում է տրամաբանությունը` §թշնամու սահմանը կտրելը բարդ պետք է լինի, իսկ տեղի բնակչությանը սահմանը պահպանել` հեշտ¦, այնտեղ կայսրական մտադրություններն են անում իրենց գործերը` յուրացնել ուրիշի հողերը, կամ փորձել այդ:
Վրաստանը պատմականորեն միշտ էլ ունեցել է արդարացի սահմաններ. կամ ողջ էության ընթացքում իր քաղաքականությունը ուղղված էր պատմական սահմանների վերականգնելուն: Նրանից հետո, երբ հայերը եկան Հարավային Կովկաս և ժառանգեցին մեր բարեկամների` հին Ուրարտուի տարածքը, Վրաստանին հիմնախնդիրներ ստեղծեցին հարավից այս անգամ հայերը:
Ք.ա. 1919 թվին, դրսի ուժի` Անտիոքիի աջակցմամբ, հայերը վրացիներից խլեցին բավականին մեծ տարածքներ. այսօրվա` Տաօն, Սպերին, Արզրումը, Կարսը, Բասիանին և Գուգարեթին (Լոռե-Տաշիրը և Քվեմո Քարթլիի մի մասը):
Համաձայն Ստրաբոնի տեղեկության, Գուգարք անվանումը Գուջարեթի գյուղի տեղանունից է մնացել (վերափոխված ձևով): Նշենք, որ մինչ այդ, Գուգարեթիի կամ Քվեմո Քարթլիի սահմանը անցնում էր այսօրվա Փամբակի լեռով, որն ամենևին բնական էր. այդ լեռը պաշտպանում էր Քարթլիի և Կովկասի կենտրոն մետրոպոլիային` Մցխեթային:
Բայց մոտ դար և կես հետո, վրացիները ետ վերադարձրին վերը թվարկած տարածքը, թեև հարավային հարևանների հետ հիմնախնդիրները մնացին չկարգավորված: Պայքարն ընթանում էր փոխանցիկ հաջողություններով: Վրացական աղբյուրներում կա տեղեկություն, որ Կոնստանդին Մեծ կայսրը, վրաց սրբազնագույն թագավոր Միրիանին և հայերի գոլիաֆ թագավոր Տրդատին (ում, համաձայն ավանդույթի, Աստված վերածեց խոզի, սուրբ Հռիփսիմեին և իր բարեկամներին տանջելու պատճառով) հաշտեցրեց, մտերմացրեց և որոշեցին Հայաստանի ու Վրաստանի սահմանները, որ թե բնական, և թե ռազմավարական տեսակետից արդարացված էր. տարածքը, ուր գետերը հյուսիսով են հոսում և միանում են Քռին, պատկանում է Վրաստանին, իսկ ուր գետերը հարավով են հոսում և թափվում են Արաքս, հայտարարվեց հայկական:
Գուգարեթը շատ երկար ժամանակ Վրաստանի ձեռքի տակ էր:
10-րդ դարում հենց որ ուժեղացավ Հայաստանը, իր ձեռքը գցեց Քվեմո Քարթլիի մեծ տարածք:
Բոլորովին անհասկանալի պատճառներով, վրացիները Քվեմո Քարթլիին անվանեցին Սոմխիթի. միայն վրացիներն են այդպես կոչում: Ոչ մի ազգի աղբյուրներում (ինչպես և` հայկական), չի արձանագրված վրացական այդ հինավուրց երկրամասը. հայկական աղբյուրներում միշտ նշված էր որպես §վրաց դաշտ¦:
Չգիտեմ, թե ինչ անուն դնենք` սխալ, մեղք, անպարզություն և այլն: Փաստ է, որ դա իր բացասական և ողբալի հետևանքն ունեցավ. վրաց ժողովուրդը նման գաղափարախոսությամբ կոմպլեքսավորվեց` հայկական համարեց վրացական երկրամասը և վերջին հաշվով դա իր հոգեկան ու ընտանեացված արդյունքը տվեց: Կորցրինք Քվեմո Քարթլիի մեծ հատվածը` Լոռե-Տաշիրին:
Նման գործողությունների մասին ենք շոշափում, երբ Ցխինվալի տարածաշրջանը Օսիա ենք ներկայացնում. կամ ինչո±ւ հասցրինք այն բանին, որ աբխազները Աբխազիա են հայտարարում այդ երկրամասը: Դա կարծես թե անեծք է, որով կախարդվել է վրացիությունը. դա մեր պատմական հիվանդությունն է: Միգուցե նման հիվանդության էր տարածքների կորցնելը, իսկ այդ հիվանդությունը անհրաժեշտ է բուժել ժամանակին:
Քվեմո Քարթլիում §հայերի թագավորությունը¦ տևեց միայն 100 տարի. այդ ամեն ձևով անտրամաբանական թագավորությանը թուրքերը ոչնչացրին, իսկ հետագայում էլ` Դավիթ Աղմաշենեբելին (Շինարարը):
Եվ այդպես Քվեմո Քարթլին լրիվությամբ վերադարձվեց Վրաստանին: Այդ երկրամասը սկզբում Վրաստանի ամիրսպասալարների նստավայրն էր, իսկ հետագայում` առաջնային թեմ:
Դարեր շարունակ հայերն առանց պետության էին մնացել. նրանց միայն վրաց պետությունում շունչ քաշեցին` փրկվեցին մահմեդականներից (ինչպես հավատքով, այնպես էլ էթնիկորեն): Հայ բարեխիղճ ղեկավարները միշտ նախընտրում էին, և ձգտում էին մնալ Վրաստանի կազմում (սկսած Դավիթ Աղմաշենեբելիի ժամանակաշրջանից). հայ աստիճանավորների խնդրանքով, սուրբ Դավիթ Աղմաշենեբելին ազատեց Անիսին (Անին) թուրքերից և միացրեց Վրաստանին, իսկ Անիսիում թաղված հայերի ծագումով հույն թագուհու շիրիմին, Դավիթը երջանկորեն արտահայտեց. §Ուրախացիր, ամեն ինչ լավ է...¦:
Գիորգի III-ի և Թամարայի ժամանակաշրջանում Հայաստանի մեծ մասը Վրաստանի կազմում էր գտնվում. համապատասխանաբար, հայերն էլ ազատ և երջանիկ էին զգում իրենց, քանի որ թուրքերից ու պարսիկներից պաշտպանված էին, զարգանում էր հայկական մշակույթը և այլն:
Իսկ Հայաստանի մյուս մասը` թրքական հատվածը, Վրաստանի վասալական երկրի վերածվեց, ուր ոչ ոք չէր համարձակվում կրոնական ճնշում իրագործել բնակչությանը (դրանց հետ և` հայերին):
Կիլիկիայում բնակչավորված հայերն էլ Վրաստանի պետության հովանավորության տակ էին գտնվում, իսկ դրա համար Վրաստանը չէր խնայում ոչինչ (ծախսեր էր անում և դիվանագիտական մեթոդներով ջանքեր էր օգտագործում): Իսկ ընդհահրապես, Վրաստանը մտադրել էր Կիլիկիայի նկատմամբ էլ ավելի ուժեղացնել ազդեցությունը:


(Օգտագործված են և հատվածներ §Ասավալ-դասավալի¦
շաբաթաթերթից. թիվ 2, 10-16.01.2005 թ.)

[Vahe_Sargsyan]

Սիրելի ընթերցող, մեր հյուսիսային հարևան Վրաստանի հետ մեր հարաբերությունների ճշգրտման համար հարկ է նախևառաջ ճանաչել նրան: Ցավոք, այսօր ՀՀ-ում քիչ են այն հնարավորությունները, որոնց միջոցով իսկապես կարելի կլիներ բարձրացնել հասարակության շրջանում վրացաճանաչողության մակարդակը: Այդպիսի հնարավորություն տալիս է նաև մամուլը, իսկ վրացական մամուլի` ՀՀ-ին կամ հայությանը վերաբերող նյութերի ամբողջական կամ մասնակի, ինչպես նաև այդ նյութերը մեկնաբանող հրապարակումների քանակը խիստ նվազ է: Որպիսի ավելի լավ ճանաչենք Վրաստանին, ինչպես նաև վրաց ժողովրդի տարբեր շերտերի ու շրջանակների ներկայացուցիչների վերաբերմունքը` ՀՀ-ի ու հայության հանդեպ, այսուհետ Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնելու վրաց մամուլի առանձին հրապարակումները: Վերջիններս կարող են թարմ չլինել, բայց դա բնավ չի խանգարում, որպիսի հրապարակվող թարգմանությունները լինեն արդիական ու կարևոր: Նյութերը ներկայացնում ենք առանց մեկնաբանությունների, դրանց իրավունքը վերապահելով Ձեզ: Եթե Ձեր կողմից կլինեն հրապարակումներին պատասխանելու ցանկություններ կամ որոշ մեկնաբանություններ, ապա դրանք սիրով կհրապարակվեն մեր կողմից: Ներողություն ենք խնդրում, եթե Ձեզ հանդիպեն լեզվական որոշ անհարթություններ:

Հարգանքներով`
«Միտք» վերլուծական կենտրոնի
խմբագրություն


Հրապարակում N 9



Վրացիների ներդրած լուման հայերի փրկման
գործում շատ մեծ է
(Հայ բոլշևիկները ապօրինի կերպով, անգթորեն պոկեցին վրաց
բոլշևիկներից Լոռեն)

մաս I

Բոլոր երկրների սահմանները որոշելու գործում, մեծ լումա է ներդնում ինքը` բնությունը (սարերը, գետերը կամ անապատներն իր հերթին են կատարում սահմանի դեր):
Ուր բացակայում է տրամաբանությունը` §թշնամու սահմանը կտրելը բարդ պետք է լինի, իսկ տեղի բնակչությանը սահմանը պահպանել` հեշտ¦, այնտեղ կայսրական մտադրություններն են անում իրենց գործերը` յուրացնել ուրիշի հողերը, կամ փորձել այդ:
Վրաստանը պատմականորեն միշտ էլ ունեցել է արդարացի սահմաններ. կամ ողջ էության ընթացքում իր քաղաքականությունը ուղղված էր պատմական սահմանների վերականգնելուն: Նրանից հետո, երբ հայերը եկան Հարավային Կովկաս և ժառանգեցին մեր բարեկամների` հին Ուրարտուի տարածքը, Վրաստանին հիմնախնդիրներ ստեղծեցին հարավից այս անգամ հայերը:
Ք.ա. 1919 թվին, դրսի ուժի` Անտիոքիի աջակցմամբ, հայերը վրացիներից խլեցին բավականին մեծ տարածքներ. այսօրվա` Տաօն, Սպերին, Արզրումը, Կարսը, Բասիանին և Գուգարեթին (Լոռե-Տաշիրը և Քվեմո Քարթլիի մի մասը):
Համաձայն Ստրաբոնի տեղեկության, Գուգարք անվանումը Գուջարեթի գյուղի տեղանունից է մնացել (վերափոխված ձևով): Նշենք, որ մինչ այդ, Գուգարեթիի կամ Քվեմո Քարթլիի սահմանը անցնում էր այսօրվա Փամբակի լեռով, որն ամենևին բնական էր. այդ լեռը պաշտպանում էր Քարթլիի և Կովկասի կենտրոն մետրոպոլիային` Մցխեթային:
Բայց մոտ դար և կես հետո, վրացիները ետ վերադարձրին վերը թվարկած տարածքը, թեև հարավային հարևանների հետ հիմնախնդիրները մնացին չկարգավորված: Պայքարն ընթանում էր փոխանցիկ հաջողություններով: Վրացական աղբյուրներում կա տեղեկություն, որ Կոնստանդին Մեծ կայսրը, վրաց սրբազնագույն թագավոր Միրիանին և հայերի գոլիաֆ թագավոր Տրդատին (ում, համաձայն ավանդույթի, Աստված վերածեց խոզի, սուրբ Հռիփսիմեին և իր բարեկամներին տանջելու պատճառով) հաշտեցրեց, մտերմացրեց և որոշեցին Հայաստանի ու Վրաստանի սահմանները, որ թե բնական, և թե ռազմավարական տեսակետից արդարացված էր. տարածքը, ուր գետերը հյուսիսով են հոսում և միանում են Քռին, պատկանում է Վրաստանին, իսկ ուր գետերը հարավով են հոսում և թափվում են Արաքս, հայտարարվեց հայկական:
Գուգարեթը շատ երկար ժամանակ Վրաստանի ձեռքի տակ էր:
10-րդ դարում հենց որ ուժեղացավ Հայաստանը, իր ձեռքը գցեց Քվեմո Քարթլիի մեծ տարածք:
Բոլորովին անհասկանալի պատճառներով, վրացիները Քվեմո Քարթլիին անվանեցին Սոմխիթի. միայն վրացիներն են այդպես կոչում: Ոչ մի ազգի աղբյուրներում (ինչպես և` հայկական), չի արձանագրված վրացական այդ հինավուրց երկրամասը. հայկական աղբյուրներում միշտ նշված էր որպես §վրաց դաշտ¦:
Չգիտեմ, թե ինչ անուն դնենք` սխալ, մեղք, անպարզություն և այլն: Փաստ է, որ դա իր բացասական և ողբալի հետևանքն ունեցավ. վրաց ժողովուրդը նման գաղափարախոսությամբ կոմպլեքսավորվեց` հայկական համարեց վրացական երկրամասը և վերջին հաշվով դա իր հոգեկան ու ընտանեացված արդյունքը տվեց: Կորցրինք Քվեմո Քարթլիի մեծ հատվածը` Լոռե-Տաշիրին:
Նման գործողությունների մասին ենք շոշափում, երբ Ցխինվալի տարածաշրջանը Օսիա ենք ներկայացնում. կամ ինչո±ւ հասցրինք այն բանին, որ աբխազները Աբխազիա են հայտարարում այդ երկրամասը: Դա կարծես թե անեծք է, որով կախարդվել է վրացիությունը. դա մեր պատմական հիվանդությունն է: Միգուցե նման հիվանդության էր տարածքների կորցնելը, իսկ այդ հիվանդությունը անհրաժեշտ է բուժել ժամանակին:
Քվեմո Քարթլիում §հայերի թագավորությունը¦ տևեց միայն 100 տարի. այդ ամեն ձևով անտրամաբանական թագավորությանը թուրքերը ոչնչացրին, իսկ հետագայում էլ` Դավիթ Աղմաշենեբելին (Շինարարը):
Եվ այդպես Քվեմո Քարթլին լրիվությամբ վերադարձվեց Վրաստանին: Այդ երկրամասը սկզբում Վրաստանի ամիրսպասալարների նստավայրն էր, իսկ հետագայում` առաջնային թեմ:
Դարեր շարունակ հայերն առանց պետության էին մնացել. նրանց միայն վրաց պետությունում շունչ քաշեցին` փրկվեցին մահմեդականներից (ինչպես հավատքով, այնպես էլ էթնիկորեն): Հայ բարեխիղճ ղեկավարները միշտ նախընտրում էին, և ձգտում էին մնալ Վրաստանի կազմում (սկսած Դավիթ Աղմաշենեբելիի ժամանակաշրջանից). հայ աստիճանավորների խնդրանքով, սուրբ Դավիթ Աղմաշենեբելին ազատեց Անիսին (Անին) թուրքերից և միացրեց Վրաստանին, իսկ Անիսիում թաղված հայերի ծագումով հույն թագուհու շիրիմին, Դավիթը երջանկորեն արտահայտեց. §Ուրախացիր, ամեն ինչ լավ է...¦:
Գիորգի III-ի և Թամարայի ժամանակաշրջանում Հայաստանի մեծ մասը Վրաստանի կազմում էր գտնվում. համապատասխանաբար, հայերն էլ ազատ և երջանիկ էին զգում իրենց, քանի որ թուրքերից ու պարսիկներից պաշտպանված էին, զարգանում էր հայկական մշակույթը և այլն:
Իսկ Հայաստանի մյուս մասը` թրքական հատվածը, Վրաստանի վասալական երկրի վերածվեց, ուր ոչ ոք չէր համարձակվում կրոնական ճնշում իրագործել բնակչությանը (դրանց հետ և` հայերին):
Կիլիկիայում բնակչավորված հայերն էլ Վրաստանի պետության հովանավորության տակ էին գտնվում, իսկ դրա համար Վրաստանը չէր խնայում ոչինչ (ծախսեր էր անում և դիվանագիտական մեթոդներով ջանքեր էր օգտագործում): Իսկ ընդհահրապես, Վրաստանը մտադրել էր Կիլիկիայի նկատմամբ էլ ավելի ուժեղացնել ազդեցությունը:




Գիա Խևելի
Պատմական գիտությունների թեկնածու

«Ջորջիան թայմս»

թիվ 50, 16-23.12.2004թ.



















Վրացիների ներդրած լուման հայերի փրկման
գործում շատ մեծ է
(Հայ բոլշևիկները ապօրինի կերպով, անգթորեն պոկեցին վրաց
բոլշևիկներից Լոռեն)


մաս I I


Վրաստանի այլևայլ հատվածներ միշտ զավթել են հայերը (ներկայիս պահին Լոռեն ունեն զավթած), բայց, չնայած մեծ ցանկություններին, այն ամբողջությամբ երբեք չեն զավթել: Դրա փոխարեն` հենց հայ մտավորականների խնդրանքով և հայերի բարօրության համար, վրացիները լրիվությամբ էին տիրապետում Հայաստանին:

Կարելի է համարձակորեն ասել, որ հայերին (ազգին, կրոնին և էթնոսին) փրկելու, մինչ այսօր հասցնելու, ինչպես նաև` հայկական մշակույթի զարգացման գործում վրացիները մեծ լումա են ներդրել:

13-րդ դարի սկզբին հայերի որոշակի շրջանակներ ցանկություն հայտնեցին ստեղծել, թեպետև Վրաստանին գերհավատարիմ, բայց այնուամենայնիվ` սեփական պետություն: Հայ պատմաբանների մի մասն այդպես էլ համարում է, որ Երկայնաբազուկները Թամարի, Լաշայի և Ռուսուդանի թագավորություններում եղել են հայերի ղեկավարներ, նույնիսկ և արքաներ: Եթե նրանք լինեին սյուզերեններ` կտայի՞ն ինքնավարություն:

Կասկած է ծագում այն բանի, որ Գառնիսիի ու Թբիլիսիի մարտերի ժամանակ հայկական արիստոկրատիան (նշանակություն չունի` բարեխիղճ, չար կամ ավանտյուրիստ) Իվանե Մխարգրձելիի (Երկայնաբազուկի) գլխավորությամբ դարձան Ջալալեդդինի դավադրության կողմնակիցը: Նրանց հաշվարկներով` եթե կործանվեր Վրաստանը, ապա հնարավոր կլիներ ստեղծել հայկական պետություն, որը հենց ինքը կզավթեր Վրաստանին: Այդ ծրագրի իրականացմանը խանգարեց Իվանե Մխարգրձելու մահը, ինչպես նաև` Ջալալեդդինի դաժանությունը հայերի նկատմամբ:

Հայ առաջնորդների որոշ մասը ցանկանում էր վրաց պետությունում հայկական հողեր հավաքել-յուրացնել:

1783թ. կնքված Գեորգիևսկի պայմանագրի համաձայն Լոռե-Տաշիրը ճանաչվեց Վրաստանի սեփականություն: 1827-1829թթ. Թուրքիայից վտարված մեծ քաբակությամբ հայեր բնակեցվեցին Լոռե-Տաշիրում, Քվեմո-Քարթլիում և Վրաստանի մի շարք այլ տարածքներում (նշենք, որ Լոռեի ազգաբնակչությունը բազմիցս է տուժել արշավանքների հետևանքով):

Հայերի ցանկությունը (Քվեմո-Քարթլին անջատել Թբիլիսիի նահանգից) իրականացնելու նպատակով Վորոնցով-Դաշկովն ստեղծեց կրկնակի հանձնաժողով, որի անդամների մեծամասնությունը հայեր ու ռուսներ էին: Հանձնաժողովերը եզրակացրին, որ այդ երկրամասը` թե բնական և թե տնտեսական տեսակետից ավելի շուտ Թբիլիսիի հետ է կապված, քան թե Երևանի:

Թուրքիայում տեղի ունեցած հայերի ցեղասպանության ժամանակ վրացիները մեկնեցին իրենց քրիստոնեական, բարեկամական և հարևանական ձեռքերն` օգնություն հասցնելու համար: Սակայն 1918 թ. մայիսի 28-ից հետո, երբ Հայաստանը ձեռք բերեց անկախություն (մեզանից 2 օր հետո միայն), այն ժամանակվա հայ ղեկավարության առաջին քայլերից մեկն այն էր, որ որ պատերազմ իրագործեց Վրաստանի դեմ, իսկ վրաց բանակը հայերին փետուրի նման ետ քշեց և, ամենագլխավորը, ազատագրեց Լոռե-Տաշիրի օկուպացված հատվածը (նրանք հասան մինչև Սանահին` այն վայրը, ուր ամփոփված է Իվանե Մխարգրձելու մարմինը): Եղբայրության, բարիքի դավաճան հայ ղեկավարությանը հաջողվեց կանգնեցնել վրաց բանակի առաջընթացին (Անգլիայի ղեկավարությունն իր հերթին նպաստեց ստեղծված իրավիճակի կայութնացմանը): Եվ այդպիսով` Լոռե-Տաշիրը հայտարարվեց չեզոք, վիճելի գոտի:

Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո վրաց բոլշևիկներն առանց որևէ հիմնախնդրի վիճելի տարածքը զիջեցին «եղբայրներին»` ոչինչ չզիջող, ագրեսոր հայ բոլշևիկներին: Այն 3812 քառակուսի կիլոմետր տարածք է: Բայց չէ՞ որ այդ ժամանակ Լոռեում հայերը չէին կազմում բնակչության մեծամասնությունը և, համաձայն 1897թ. ցուցակագրման, Բորչալուի գավառում բնակչության թիվն էր 128.587, որտեղից հայեր` 48.609, թուրքեր` 37.609, հույներ` 21.347, վրացիներ` 6.685: Նշենք նաև, որ այդ երկրամասը հարուստ է օգտակար համածոներով` ոսկով, պղնձով և այլն, որոնք կազմում էին Քարթլի-Կախեթիի թագավորության եկամտի քառորդ մասը:

Եվրոխորհուրդը պարտադրում է Վրաստանին` ընդունելու երկրից 1944թ. բռնագաղթած թուրք մեսխերին, որոնց որոշակի մասը վրացիներ են: Կարծում ենք` կգա ժամանակ, և մեր բարեկամ հայերը կվերադարձնեն բոլշևիկների կողմից անգթորեն խլած Լոռեն, և այդ տարածքում բարեկամորեն կբնակվեն հայերն ու այսպես կոչված` թուրք մեսխերը:

Գիա Խևելի
Պատմական գիտությունների թեկնածու


«Ջորջիան թայմս»

թիվ 50, 16-23.12.2004թ.

[Vahagn]

http://javakhk.livejournal.com/158415.html

[Vahe_Sargsyan]

Սիրելի ընթերցող, մեր հյուսիսային հարևան Վրաստանի հետ մեր հարաբերությունների ճշգրտման համար հարկ է նախևառաջ ճանաչել նրան: Ցավոք, այսօր ՀՀ-ում քիչ են այն հնարավորությունները, որոնց միջոցով իսկապես կարելի կլիներ բարձրացնել հասարակության շրջանում վրացաճանաչողության մակարդակը: Այդպիսի հնարավորություն տալիս է նաև մամուլը, իսկ վրացական մամուլի` ՀՀ-ին կամ հայությանը վերաբերող նյութերի ամբողջական կամ մասնակի, ինչպես նաև այդ նյութերը մեկնաբանող հրապարակումների քանակը խիստ նվազ է: Որպիսի ավելի լավ ճանաչենք Վրաստանին, ինչպես նաև վրաց ժողովրդի տարբեր շերտերի ու շրջանակների ներկայացուցիչների վերաբերմունքը` ինչպես ՀՀ-ի ու հայության, այնպես էլ տարաբնույթ այլ հարցադրումների հանդեպ, այսուհետ Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնելու վրաց մամուլի առանձին հրապարակումները: Վերջիններս կարող են թարմ չլինել, բայց դա բնավ չի խանգարում, որպիսի հրապարակվող թարգմանությունները լինեն արդիական ու կարևոր: Նյութերը ներկայացնում ենք առանց մեկնաբանությունների, դրանց իրավունքը վերապահելով Ձեզ: Եթե Ձեր կողմից կլինեն հրապարակումներին պատասխանելու ցանկություններ կամ որոշ մեկնաբանություններ, ապա դրանք սիրով կհրապարակվեն մեր կողմից: Ներողություն ենք խնդրում, եթե Ձեզ հանդիպեն լեզվական որոշ անհարթություններ:

Հարգանքներով`
«Միտք» վերլուծական կենտրոնի
խմբագրություն


Հրապարակում N 9


Ինչո±ւ է վրացականը, մենգրելականը և սվաներենը միևնույն բանը

Մեր պատմությունը 7609 տարվա է, որի մասին ոչ ոք չգիտե. չգիտեն ժամանակակից վրաց գիտնականները և այն, թե ինչպես է վրացական, մենգրելական և սվաներեն լեզուն միևնույնը:
Դա անգիտության և Վրաստանի կորցված պատմության մեղքն է, որ պայքարում են մենգրելների ու սվանների դեմ. կարծես թե` եթե թարգմանվի որևէ բան սվաներեն կամ մենգրելական լեզուներով, կքայքայվի Վրաստանը:
Այսօր Վրաստանը չգիտե իր պատմությունը բացարձակապես. թե որտեղից են, ովքեր են եղել նախնինները, թե դեպի ուր է շարժվում և այլն: Այդ ամենը մեր վրաց-գիտնականների, մութ հասարակության մեղքն է:
Մնացած Վրաստանի կարճամիտ ժողովրդին էլ բոլորովին չի հուզում վերականգնել կորցրած պատմությունը, իմանա թե բանն ինչում է:
Չեն ցանկանում իմանալ` ճշմարտություն է, թե ոչ, բայց այնքան կարճամիտ են, որ չեն համարձակվում դիալոգ վարել, որովհետև կբացահայտվի իրենց անմտությունը (ինչ իրոք բնորոշ է, վրացին չի հանդուրժում ոչ անմտություն, ոչ էլ խելամտություն):
Երկիրը փրկելու համար, Վրաստանի Գիտությունների ակադեմիային առընթեր, հիմնեցինք §Շումերի¦ կենտրոնը (Գիտությունների ակադեմիայի փոխնախագահ, ակադեմիկոս` Անդրիա Ափակիձե, ակադեմիայի վրաց լեզվի և գրականության ակադեմիկոս – փոխքարտուղար` Գիորգի Յիցիշվիլի (վերջինս §Շումերական այբուբեն¦ գրքի խմբագիրն է. համահեղինակներն են` Ռամազ Պատարիձեն և Սուխումիի Գիտությունների ակադեմիայի նախագահ` Թեյմուրազ Միբչուանին), ինչպես և հոդվածի հեղինակ, §Շումերի¦ կենտրոնի նախագահ` Զուրաբ Քափիանիձե):
Գիտական կենտրոն §Շումերին¦ գիտականորեն հաստատում է, որ մենգրելական, սվանական և վրացական լեզուներն ընդհանուր հիմք ունեն, իսկ այդ 3 լեզուներն այն լեզուն են, որ կոչվում է շումերական լեզու, որն այսօր էլ շարունակում է իր գոյությունը:
Չգիտես թե ինչու, աշխարհի գիտնականներին թվում է, թե շումերական լեզուն մեռած է, իսկ շումերցիներն անհետացել են, բայց իրականում, Վրաստանում կենդանի է այդ լեզուն, ժողովուրդը: Հասարակության մեծ մասը ուշադրություն չի դարձնում այդ բանին.
Մեր հետազոտական կենտրոն §Շումերին¦ հայտարարում է. §Վրացական, մենգրելական, սվաներեն լեզուները` շումերական լեզու են: Դա այն լեզուն է, որի մասին Աստվածն ասում էր. §Խոսքը Աստված է և Աստվածն է խոսքը¦:
Մենգրելական և սվաներեն լեզուներով պետք է թարգմանվեն ամեն ինչ, որպեսզի պահպանվի այդ հնագույն հարստությունը: Վրացական-մենգրելական-սվաներեն լեզուները` շումերականի զավակն են. շումերականի, որը հիմք հանդիսացավ աշխարհի բոլոր լեզուների, մշակույթի և կրոնի:
Կրկնում եմ. միգուցե այս համարձակ հայտարարումը ոմանց պատահական թվա, բայց եկեք պահպանենք շումերական այս անգին լեզուն, որը հիմք ծառայեց աշխարհի բոլոր լեզուների ծագման, մարդկության մշակույթի և կրոնի:!!!
(Իսկ այդ մասին անտեղյակ են Վրաստանում և ոչ էլ ցանկանում են իմանալ: Վախկոտները միայն ասում են. §Ինչ լավերն են` վրացիներն են միայն¦: Բայց այն ժամանակ, երբ կորցնում ենք պատմությունը, դա այդպես չէ և հարմար է նման պատասխան. §Ինչ գավառցիներ ենք` վրացիներս ենք¦):
Զուրաբ Քափիանիձե (§Շումերի¦
կենտրոնի նախագահ)

§Ջորջիան թայմսի¦ թիվ 37,
08-15.09.2005թ.

[Vahe_Sargsyan]

Սիրելի ընթերցող, մեր հյուսիսային հարևան Վրաստանի հետ մեր հարաբերությունների ճշգրտման համար հարկ է նախևառաջ ճանաչել նրան: Ցավոք, այսօր ՀՀ-ում քիչ են այն հնարավորությունները, որոնց միջոցով իսկապես կարելի կլիներ բարձրացնել հասարակության շրջանում վրացաճանաչողության մակարդակը: Այդպիսի հնարավորություն տալիս է նաև մամուլը, իսկ վրացական մամուլի` ՀՀ-ին կամ հայությանը վերաբերող նյութերի ամբողջական կամ մասնակի, ինչպես նաև այդ նյութերը մեկնաբանող հրապարակումների քանակը խիստ նվազ է: Որպիսի ավելի լավ ճանաչենք Վրաստանին, ինչպես նաև վրաց ժողովրդի տարբեր շերտերի ու շրջանակների ներկայացուցիչների վերաբերմունքը` ինչպես ՀՀ-ի ու հայության, այնպես էլ տարաբնույթ այլ հարցադրումների հանդեպ, այսուհետ Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնելու վրաց մամուլի առանձին հրապարակումները: Վերջիններս կարող են թարմ չլինել, բայց դա բնավ չի խանգարում, որպիսի հրապարակվող թարգմանությունները լինեն արդիական ու կարևոր: Նյութերը ներկայացնում ենք առանց մեկնաբանությունների, դրանց իրավունքը վերապահելով Ձեզ: Եթե Ձեր կողմից կլինեն հրապարակումներին պատասխանելու ցանկություններ կամ որոշ մեկնաբանություններ, ապա դրանք սիրով կհրապարակվեն մեր կողմից: Ներողություն ենք խնդրում, եթե Ձեզ հանդիպեն լեզվական որոշ անհարթություններ:

Հարգանքներով`
«Միտք» վերլուծական կենտրոնի
խմբագրություն


Հրապարակում N 11


Ո±վ և ինչո±ւ է թարգմանում Աստվածաշունչը
մենգրելական և սվաներեն լեզուներով

Անհրաժե±շտ է թե ոչ Աստվածաշունչը թարգմանել մենգրելական և սվաներեն լեզուներով, ի±նչ են ցանկանում թարգմանիչները. պահպանել մենգրելական և սվաներեն լեզունե±րը, թե± իրար թշնամացնել երկրի այլևայլ անկյունները:
Համաձայն որոշ տեղեկության, Աստվածաշունչը իրոք մտադրել են մենգրելերեն թարգմանել. այդ գործընթացը գաղտնիացված է, պատրիարքարանին շրջանցելով է արվում և քաղաքական աստառ ունի, իսկ Զուգդիդիում, որոշակի շրջանակներ, փանդուռ ու բալալայկա օգտագործելով, մենգրելական լեզվով են պատարագ մատուցում: Բացի այդ, Աբխազիայում մենգրելական-ռուսական §Գազ¦ թերթն է լույս տեսնում, որը տարածվում է մենգրելաբնակ շրջաններում. իսկ Թբիլիսիում ժողովրդական պաշտպան` Սոզար Սուբարը հայտարարում է, որ Աստվածաշունչը սվաներեն լեզվով է նաև թարգմանվում: Վերջինս, չգիտես ինչու, անհանգստացած է. §Միգուցե 50 տարուց հետո մոռացվի սվաներեն լեզուն¦: Աստվածաշնչի սվաներեն թարգմանումը ժառանգական գործ է համարում պարոն Սոզարը, բայց աղմուկից խուսափում է, և հասկանալի պատճառներով չի նշում այդ գիտնականի (թարգմանիչի) ով լինելը:
§Դրանով ոչ մի վտանգ չի ստեղծվի, և այս դեպքում անձամբ ես եմ խոսում, և որպես` ժողովրդական պաշտպան, և որպես` սվան: Սվաներեն լեզվով իրոք թարգմանվում է Աստվածաշունչը, և դա ժառանգական մեծ գործ է, քանի որ միակն այս պահին նշանակալիցը` սվանական լեզուն է, որն այսօր ենթակա է մոռացման¦:
- Դուք սվանական լեզո±ւն եք ասում, և ոչ թե բարբառը:
§Եթե սվաներեն խոսեմ և դուք ինչ-որ բան կհասկանաք, այդ դեպքում կարող եմ բարբառ ասել, բայց թե այս պահին ինչպես եմ անվանում, դա այլ գործ է¦:
- Դուք ասում եք, որ Աստվածաշնչի մենգրելական և սվաներեն բարբառերով թարգմանելը ժառանգական գործ է...
§Այդ մասին նամակ հրապարակեցի 1998, ինչպես և` 1999 թվերին, §Կովկաս¦ թերթում¦:
- Այժմ ի±նչ արձագանք եք սպասում հասարակությունից:
§Ինչի± պետք է սպասեմ. ես իմ կարծիքը հայտնեցի և եթե այսօր ինչ-որ մեկը կասի ինձ, որ չունեմ իրավունք որևէ բան սվաներենով թարգմանել, ես այդ կհամարեմ ֆաշիզմի դրսևորում և չեմ ունենա ցանկություն ապրել այնպիսի երկրում, ուր ինձ նման բան կարգելեն: Ինչպե±ս կարելի է այսօր այդ արգելել. ես ոչ մի վտանգ չեմ տեսնում այստեղ: Եթե ինչ-որ մեկին թվում է, որ սվանը երբևիցե անջատողական կդառնա, շատ սխալվում է. խնդրում եմ, այս թեման թող ոչ ոք առաջ չքաշի¦:
- Իսկ չէ± որ սվանների թեման դուք անձամբ բարձրացրիք հրապարակ:
§Ինչ է, կարծում եք կա± մենգրելական անջատողության թեմա¦:
- Ես հարցրի միայն այն, թե կա± թե ոչ ինչ-որ վտանգ, եթե Աստվածաշունչը մենգրելական բարբառով թարգմանվի:
§Վտանգավոր ոչինչ չկա կարծում եմ. ինչո±ւ պետք է լինի: Երբ խոսում ենք մարդու իրավունքների պաշտպանման մասին, որ նա իր հարազատ լեզվով ինչ-որ բան է թարգմանում, դա իր անձնական գործն է¦:
§Ազգային լոբբի¦ ոչ պաշտոնական կազմակերպության առաջնորդ Գիորգի Անդրիաձեն հաստատում է տեղեկությունը Աստվածաշունչը մենգրելական լեզվով թարգմանման մասին, բայց իրեն զսպում է կոնկրետացնել այդ: Անդրիաձեն նման գործունեությանը հակավրացական ուժերի կողմից իրագործվող մեծ կամպանիայի բաղկացուցիչ մասն է համարում և նշում է, որ հակավրացական ուժեր, միայն ռուսական ուժեր չպետք է նկատի ունենալ: Աստվածաշնչի թարգմանության հետ կապված, Անդիաձեն ասում է, որ դա շատ նուրբ թեմա է, որի շուրջ բարդ է զրուցել, բայց առանց դրա էլ չի լինի, քանի որ արդեն 15 տարի է, ինչ Վրաստանի դեմ լրատվական պատերազմ է ընթանում: Նրա ասելով, մենգրելական անջատողականությունը Աբխազիայում է բազմանում:
§Ինձ համար անհայտ է, թե որտեղ է իրականացվում Աստվածաշնչի մենգրելական թարգմանումը, բայց փաստն այն է, որ դա արվում է գաղտնիորեն, լուռ և ծածուկ: Եթե դա լավ գործ է, ապա ի±նչ կարիք կա այդ թաքցնել: 20 դարվա ընթացքում Սամեգրելոյի ինքնիշխան ոչ մի ղեկավարի (Իռան Մանչխի, Գիորգի Ճղոնդիդելի, Ցոտնե Դադիանի և այլն) մտքով նույնիսկ չի անցել նման բան, իսկ այսօր, այդ ամենի հեղինակը, անհայտ է, թե ինչ նպատակներ ունի: Ցավալի է, որ որոշակի ուժեր այցելում են Եվրոպա, փոքր ազգերի ասոցիացիա, միջազգային կազմակերպություններ, Եվրոպայի խորհրդի փոքր լեզոների պաշտպանման կոմիտե, ու պահանջում են պաշտպանել իրավունքները: Եվ եթե իրականանա այդ ամենը հետո մենգրելին ոչ ոք չի հարցնի, կհավանի± թե ոչ հետևյալ միտքը. ոչ միայն Աստվածաշունչը և §Վագրենավորը¦, այլև մաթեմատիկան մենգրելերեն է թարգմանվելու...
Վրաց հասարակության որոշ ոչ պաշտոնական կազմակերպություններ, օրինակ` Ազատության ինստիտուտը (փաստորեն, պետության գաղտնի ղեկավար ուժը), ժողովրդական պաշտպանը, իր ապարատը և ուրիշներն են համալրել: Նրանք անընդհատ փորձում են, որ պաշտպանեն փոքրամասնությունների իրավունքները: Եթե պաշտպանելու ոչ ոք չկա, ապա արհեստականորեն են ստեղծում կամ փոքրամասնություններ, կամ հիմնախնդիրներ: Ցավալի կլինի, որ այդ կեղծ լիբերալները արհեստականորեն հայտարարված լեզվային փոքրամասությունների (մենգրելական, լազական, սվաներեն) պաշտպանումն էլ կսկսեն, որ լրիվ սպասելի է¦:
Գիորգի Անդրիաձեն հայտարարում է, որ լրատվական կամպանիան, որն աբխազական և նրանց ետևում կանգնած ուժերն են իրագործում, պետք է կանգնեցնել: Վրաց հասարակությունը պետք է իմանա, թե իր վերևում ինչ հիմնախնդիր է պտտվում: Համաձայն տարածված տեղեկությունների, Աբխազիայում վրացիների աբխազացման գործընթացն է ընթանում, որի մասին չի հաստատում Անդրիաձեն. համարում է, որ դա այնտեղ միտք չունի իրագործել, քանի որ բնակչության մարդահամար կատարելիս այսպես են գրում. §աբխազ, հայ, ռուս, մենգրել, սվան, վրացի և այլն¦:
Անդրիաձեն հիշեցնում է, որ 2 դարերի ընթացքում պետականություն չենք ունեցել. եղել ենք միասնական ռուսական պետության, Ռուսաստանի կայսրության, և ապա կոմունիստական կայսրության կազմածո մասը, և այդ ժամանակամիջոցում ստեղծված այնպիսի հումանիտար գիտությունների հիմնական ուղղությունները, ինչպիսին են, օրինակ, լեզվաբանությունը, կայսրության կողմից հեռացվեցին, որն իր բացասական հետևանքն այսօր մեր դեմն է` կորցրինք Աբխազիան և այսօր էլ վրաց պետական միասնացման այլ ուղղություններին է վտանգ սպառնում:
Ինչ վերաբերում է Թուրքիայի դերին և շահերին այս գործընթացներում, Անդրիաձեի ասելով, այնտեղ 300 հազարի չափ լազերեն լեզվով խոսող լազ է ապրում և, քանի որ Թուրքիան ձգտում է Եվրոխորհուրդ մտնել, փոքր լեզուների իրավունքների պաշտպանման հարցն է դրվում:
§Թուրքիան Եվրոխորհուրդ մտնելիս եթե §լազական լեզուն¦ առանձին ֆիքսվի, ապա մի քայլ է մնում մենգրելական և սվաներեն բարբառը առանձին լեզու ֆիքսվելուն: §Կոլխական մշակույթի կենտրոնը¦ հենց այդ պատճառով հիմնեցինք, որպեսզի դիմենք ժողովրդական դիվանակությանը: Բայց եթե Եվրոխորհրդի համապատասխան կառուցվածքները լազական լեզուն ճանաչեն առանձին իրավական լեզու, արդեն հետո ոչ մի ժողովրդական դիվանագիտություն չի օգնի: Եթե մաթեմատիկան, բոտանիկան և այլն, և այլն, մենգրելական և սվաներեն լեզուներով հրատարակեն, գործընթացը կգնա ու կգնա և ողբալի արդյունքների կհասնենք¦. ասաց Գիորգի Անդրիաձեն:
Մենք կապնվեցինք Մոսկվայում Աստվածաշնչի թարգմանման ինստիտուտի թարգմանական նախագծերի կոորդինատորի` Քեթևան Բադիլիայի հետ, որն ասաց. §Ոչ Մոսկվայում, ոչ Ստոկհոլմում, ոչ Ամերիկայում, կարճ ասած, մեր ինստիտուտի ոչ մի կետերում Աստվածաշունչը չի թարգմանվում ոչ սվաներեն և ոչ էլ մենգրելական լեզուներով:
Մոտ 5 տարի առաջ, Աստվածաշունչը մենգրելականով թարգմանելու խնդրանքով, մեր ինստիտուտ այցելեցին այդ առաջարկությամբ, բայց ես այդ հարցը կասեցրի այն պատճառով, որ դա բացահայտորեն քաղաքական բնույթի էր¦:
- Իսկ ո±վ էր պահանջում Աստվածաշունչը մենգրելական լեզվով թարգմանել:
§Նրանք հայտարարեցին, որ §Մենգրել քրիստոնյանների հասարակության¦ ներկայացուցիչներն էին: Այն էլ, գիտե±ք ինչ մեկնաբանում արեցին. որ Սամեգրելոն ինքնավար հանրապետություն է Վրաստանում և այլն: Ինձ ամեն ինչ արդեն պարզ դարձավ և այդ պատճառով էլ հրաժարվեցի¦:

§Ռեզոնանսի¦ թիվ 201,
01.08.2005թ.

[Vahe_Sargsyan]

Սիրելի ընթերցող, մեր հյուսիսային հարևան Վրաստանի հետ մեր հարաբերությունների ճշգրտման համար հարկ է նախևառաջ ճանաչել նրան: Ցավոք, այսօր ՀՀ-ում քիչ են այն հնարավորությունները, որոնց միջոցով իսկապես կարելի կլիներ բարձրացնել հասարակության շրջանում վրացաճանաչողության մակարդակը: Այդպիսի հնարավորություն տալիս է նաև մամուլը, իսկ վրացական մամուլի` ՀՀ-ին կամ հայությանը վերաբերող նյութերի ամբողջական կամ մասնակի, ինչպես նաև այդ նյութերը մեկնաբանող հրապարակումների քանակը խիստ նվազ է: Որպիսի ավելի լավ ճանաչենք Վրաստանին, ինչպես նաև վրաց ժողովրդի տարբեր շերտերի ու շրջանակների ներկայացուցիչների վերաբերմունքը` ինչպես ՀՀ-ի ու հայության, այնպես էլ տարաբնույթ այլ հարցադրումների հանդեպ, այսուհետ Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնելու վրաց մամուլի առանձին հրապարակումները: Վերջիններս կարող են թարմ չլինել, բայց դա բնավ չի խանգարում, որպիսի հրապարակվող թարգմանությունները լինեն արդիական ու կարևոր: Նյութերը ներկայացնում ենք առանց մեկնաբանությունների, դրանց իրավունքը վերապահելով Ձեզ: Եթե Ձեր կողմից կլինեն հրապարակումներին պատասխանելու ցանկություններ կամ որոշ մեկնաբանություններ, ապա դրանք սիրով կհրապարակվեն մեր կողմից: Ներողություն ենք խնդրում, եթե Ձեզ հանդիպեն լեզվական որոշ անհարթություններ:

Հարգանքներով`
«Միտք» վերլուծական կենտրոնի
խմբագրություն


Հրապարակում N 12

Աստվածաշունչը մենգրելերեն 3 անկախ
խումբ է թարգմանում

Երկրում նոր նախաձեռնություն երևան եկավ` Աստվածաշունչը մենգրելական և սվաներեն լեզուներով թարգմանել, որը հասարակությունում վիճաբանման, այլևայլ կարծիքների հայտման առիթ ծառայեց: Նախաձեռնությունը (սվաներենով թարգմանման) կապված է ժողովրդական պաշտպան Սոզար Սուբարի հետ, ինչպես և` §Ազատության ինստիտուտի¦, որի մասին ժխտում է ինքը` Սուբարը:
Թեև, միգուցե, նշանակություն չունի նախաձեռնողի և հենց հեղինակի ով լինելը. ինքը` փաստն է տագնապալի: Ո±ւմ է պետք Աստվածաշնչի թարգմանումը այն ժամանակ, երբ գոյություն չունի եկեղեցու օրհնանքը: Դա ական է, որը հետագայում անցանկալի հետևանքների կարող է բերել: Դա կայծ է, որ գցված է անջատողականության հրահրման համար:
Վրաստանի ուղղափառ եկեղեցու մամլո ծառայության պետի տեղակալ` Զուրաբ Ցխովրեբաձեն ասաց. §Այն փաստը, որ ինչ-որ մեկը մենգրելական և սվաներեն լեզուներով Աստվածաշնչի թարգմանման ցանկություն ունի, դա ինքնին հուզիչ է և վտանգ է ներկայացնում:
Իր ժամանակին այդ ակտիվությամբ էր ձգտում ռուսական կայսրությունը. նրանց նպատակն էր Սամեգրելոյում պատարագը մենգրելական լեզվով մատուցվեր. բացի այդ, փորձեր կային և Աստվածաշնչի թարգմանման: Կարճ ասած, փորձում էին Սամեգրելոյում սերմնացանել անջատողականությունը և կայսրական լոզունգն իրականացնել §Բաժանիր ու տիրիր¦ մեթոդով. թեև դա չհաջողվեց, քանի որ վրացիների ինքնագիտակցությունը բարձր էր:
Այսօր կրկին երևան եկավ այդ հարցը. ինչո±ւ և ո±ւմ է պետք, անհասկանալի է: Պարզ է մի բան, որ այդ գաղափարը Վրաստանի շահերի ջրաղացին ջուր չի լցնի իրոք:
Վրաստանում պատարագային լեզուն միշտ եղել է վրացերեն¦:
Աստվածաշնչի թարգմանման ցանկացողներից մեկի` Դավիթ Ռաֆավայի ասելով, հենց ինքը 5 տարի առաջ դիմեց Աստվածաշնչի թարգմանման մոսկովյան ինստիտուտին` Աստվածաշունչը մենգրելական լեզվով թարգմանման խնդրանքով, բայց հրաժարական ստացավ: Ռաֆավան հայտարարում է, որ Աստվածաշունչը մենգրելականով թարգմանում է 3 անկախ խումբ, որոնց անդամները Եվրոպայում են ապրում, իսկ ֆինանսավորում է Ամերիկան: Ռաֆավան կտրականապես դեմ է թարգմանիչների ով լինելը բացահայտելուն, քանի որ այդ դեպքում նրանց հոգեբանական ահաբեկչություն կարող է սպասվի:
- Պարոն Դավիթ. Աստվածաշնչի սվաներեն և մենգրելական լեզուներով թարգմանումը լրացուցիչ հիմնախնդիրներ չի± ստեղծի, երբ մեր երկրի բարեկամն ու թշնամին բոլոր կողմերից է գրոհում:
§Աստվածաշնչի սվաներեն և մենգրելական լեզուներով թարգմանումը չի ստեղծի ոչ մի ձևի հիմնախնդիր: Համաձայն եմ Սոզար Սուբարի հետ այն բանում, որ նա սվաներենով ասաց, որ ցանկացած մարդ իրավունք ունի թարգմանել այն, ինչ որ ցանկանա, եթե դա բռնությանը, թշնամությանը չի ծառայում, ինչպես նաև` քրեական օրենսգիրքը չի խախտում¦:
- Տեղեկացրի±ք պատրիարքարանին թե ոչ, Աստվածաշնչի մենգրելական լեզվով թարգմանման մասին:
§Ոչ, քանի որ համաձայնություն չեն հայտնի¦:
- Ի±նչ կասեք Աբխազիայում հրատարակվող ռուս-մենգրելական թերթի մասին և տարածվո±ւմ է այն Սամեգրելոյում:
§Այդ մասին մի ասացվածք կա. անտեր եկեղեցուն սատանան տիրացավ, որը նշանակում է, որ մենք Թբիլիսիում եթե հրատարակենք մենգրելական թերթ, ապա Աբխազիայում այդ չեն անի¦:
- Ի±նչ եք անում մենգրելական թերթը:
§Իսկ դո±ւք ինչ եք անում վրացական թերթը¦:
- Իսկ դուք ինչ է, վրացի չե±ք. ես իմ արյունակիցն եմ համարում ձեզ:
§Այո, բայց միաժամանակ և մենգրել եմ. գիտեմ, որ այս հոդվածը հրապարակվելուն պես, շատերը կընդհարվեն ինձ հետ, բայց ինձ դա չի հետաքրքրում, քանի որ գիտեմ, որ ես ճիշտ եմ, որ մենգրելականը լեզու է, սվաներենն էլ լեզու է, և այդ լեզուներին տիրություն է պետք անել և ոչ թե արհամարել, չհարգել¦:
- Ես ևս մի բան գիտեմ. մեր երկիրը դժվարությունների մեջ է, և ինչի մասին խոսում եք, շատ հիմնախնդիրներ է ստեղծելու և դրանով կօգտվի թշնամին, իրավիճակը լարելու համար...
§Ոչ, չի օգտագործի ոչ մի դեպքում: Այսօր արհամարված են և մենգրելական, և սվաներեն լեզուները: Վրաստանի ոչ մի օրենքում, օրենսդրական ակտում, այդ լեզուների մասին չի նշված¦:
- Միգուցե ասեք, որ կողմնակի±ց եք մենգրելական և սվաներեն լեզուները պետական լեզու ճանաչելուն...
§Պետական լեզու ճանաչելու կողմնակից չեմ, բայց այն, ինչ նախատեսված է Եվրոպայի և աշխարհի կոնվենցիայով, պետք է կատարվի¦:
- Այսինքն, դուք մենգրելականը և սվաներենը լեզու եք համարում և ոչ թե բարբառ (Սոզար Սուբարը նմանապես այդպես է համարում):
§Ոչ թե ես եմ (ինչպես և` Սուբարը) համարում, այլ աշխարհի լուրջ լեզվագետները գիտեն, որ մենգրելականը և սվաներենը լեզուներ են, և ոչ թե բարբառ:
Այսօր Զուգդիդիից մոտ 30 հոգի զանգեցին ինձ ագրեսիվ տոնով. §Ո±վ է այդ Անդրիաձեն, գլուխը կկտրենք, ինչ բարբառ, նրան ցույց կտանք¦:
§Ռեզոնանսի¦ թիվ 208,
08.08.2005 թ.
§Ջորջիան թայմսի¦ թ. 31,
11-18.08.2005 թ.

[Vahe_Sargsyan]

Երեք “եթե” – ներ և “ապա” – ներ Ջավախքի դպրոցների և
Ա. Աշոտյանի մասին

Ս/թ ապրիլի 15-17-ին ՀՀ ԿԳ նախարար Արմեն Աշոտյանի` Վրաստան այցի, ինչպես նաև` սույն` 2010-2011 ուսումնական տարում Ջավախքի դպրոցներում հայոց լեզվի դասաժամերի զգալի մասը վրացերենով փոխարինելու հետ կապված մեզ մոտ առաջանում են երեք “եթե” – ներ և “ապա” - ներ.

1. Եթե Վրաստանի ԿԳ նախարարությունը հայոց լեզվի դասաժամերի կրճատման ծրագրված այդ քայլը չի հայտնել վիրահայության և ջավախահայության խնդրով մտահոգ իր հայ գործընկերներին, ապա վրացական կողմի այդ քայլը բարեկամական փոխհարաբերությունների պայմաններում կարելի է որակել որպես արհամարհանքի դրսևորում` հայկական նշյալ գերատեսչության նկատմամբ:
2. Եթե Եթե Վրաստանի ԿԳ նախարարությունը հայոց լեզվի դասաժամերի կրճատման ծրագրված այդ քայլը հայտնել է իր հայ գործընկերներին, իսկ, ինչպես հայտնի է` վերջիններիս կողմից այդ մասին հայ հանրությանն ուղղված որևէ մտահոգություն կամ հայտարարություն չի հնչեցվել, ապա հայկական կողմի այդ քայլը կարելի է որակել որպես արհամարհանք հայկական խնդիրների նկատմամբ:
3. Եթե Վրաստանի ԿԳ նախարարը հայոց լեզվի դասաժամերի կրճատման ծրագրված այդ քայլը հայտնել է իր հայ գործընկերոջը, իսկ վերջինս լռելյայն տվել է իր համաձայնությունը, ապա ՀՀ ԿԳ նախարար պարոն Աշոտյանի այդ քայլը կարելի է որակել որպես արհամարհանք, եթե չասենք` դավադրություն, հայկական խնդիրների նկատմամբ:

Վահե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

“Միտք” վերլուծական կենտրոնի փորձագետ


http://ac-mitq.org/arm/?p=97

[Vahe_Sargsyan]

Իրականում ո՞վ է ՀԱԵ Վիրահայոց թեմի առաջնորդը



http://www.lragir.am/armsrc/politics-lrahos36778.html

http://ac-mitq.org/arm/?p=95

[Vahe_Sargsyan]

Իրականում ո՞վ է ՀԱԵ Վիրահայոց թեմի առաջնորդը



http://www.lragir.am/armsrc/politics-lrahos36778.html

http://ac-mitq.org/arm/?p=95

http://7or.am/hy/news/2010-07-13/16184/

[Vahe_Sargsyan]

Հայտարարություն

2009թ. դեկտեմբերին մի քանի կազմակերպությունների կողմից հիմնադրվեց «Ջավախքահայության իրավունքների պաշտպանության համակարգող խորհուրդը», որի նպատակն էր միջազգային և այլ օրենսդրությունների հիմքի վրա բարձրաձայնել ջավախքահայության շրջանում տեղի ունեցող խտրականությունների մասին:

«Միտք» վերլուծական կենտրոնը, որպես հարավկովկասյան տարածաշրջանի բնիկ ժողովուրդների և ազգային փոքրամասնությունների խնդիրներով զբաղվող կազմակերպություն, հարկ համարեց դառնալ նորաստեղծ կազմակերպության հիմնադիր անդամներից մեկը:

Սակայն հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ «Միտք» վերլուծական կենտրոնը մշտապես որպես իր գործունեության ուղղություն ունեցել է քաղաքագիտական, այլ ոչ թե քաղաքական գործելակերպը, իսկ Համակարգող Խորհրդին անդամակցում են առավելաբար քաղաքական կազմակերպություններ և Խորհուրդը հանդես է գալիս որպես նույնատիպ կազմակերպություն, նպատակահարմար ենք համարում, սկսած 2010 թ. օգոստոսի 18-ից, դադարեցնել մեր անդամակցությունը «Ջավախքահայության իրավունքների պաշտպանության համակարգող խորհրդում»: Միաժամանակ հայտարարում ենք, որ «Միտք» վերլուծական կենտրոնն այսուհետև ևս իր հետազոտությունների ուշադրության կենտրոնում է պահելու հայկական Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի հիմնախնդիրները և ջանք ու եռանդ չի խնայելու այդ խնդիրներին լուծումներ գտնելու համար:

«Միտք» վերլուծական կենտրոնի Խորհուրդ

2010 թ. օգոստոսի 18

ք. Երևան

http://ac-mitq.org/arm/?p=113

http://7or.am/hy/news/2010-08-18/16753/

[Vahe_Sargsyan]

ՀՀ ԿԳ նախարար Արմեն Աշոտյանը իր արձակուրդի մի մասն անցկացնում է Ջավախքում

Մենք չենք պարզել, թե ՀՀ նախարարներից քանիսը որտեղ են անցկացրել իրենց հանգիստը, հայտնենք միայն, որ ՀՀ ԿԳ նախարար Արմեն Աշոտյանն այս օրերին Ջավախքում է: Միանգամից ավելացնենք նաև, որ այցը կրում է ոչ թե պաշտոնական, այլ` մասնավոր, արձակուրդային բնույթ: Պարզ է, որ պարոն Աշոտյանը Ջավախք չի մեկնել միայն հանգստանալու կամ հյուրասիրվելու ջավախքցու հարկի տակ: Ելնելով վերջին բացասական իրադարձություններից, որոնք տեղի են ունենում Ջավախքում` նաև կրթական ոլորտում, ՀՀ կրթական գերատեսչության ղեկավարի այս քայլը, այն է` արձակուրդի մի քանի օրը գեղատեսիլ Ջավախքում անցկացնելը, մտավորականության, ուսուցիչների, գործիչների, Ջավախքի խնդրով մտահոգ մարդկանց և պարզապես հասարակության կողքին գտնվելը, կարելի է որակել մեկ նախադասությամբ` սրտացավություն հայրենական խնդիրների նկատմամբ:
Բազմիցս ենք շեշտել, որ ջավախահայությունը նաև ունի բարոյահոգեբանական մեծ աջակցության կարիք: Բազմիցս են հնչել մտահոգություններ, որ ՀՀ պետական պաշտոնական այրերը քիչ են այցելում տարածաշրջան, իսկ կատարված այցերի մեծ մասն էլ հիմնականում պաշտոնական բնույթի են, և հասարակ ժողովուրդը, բացի քաղաքավարի ժպիտներից, մեկ-երկու վայրկյան պաշտոնյաների դեմքերը նշմարելուց և մի շարք խոստումներից, ուրիշ բան չի տեսնում: Ներկայումս նույնպես, ելնելով վրացական “անկոտրում” քաղաքականության դառը փորձից, դժվար է հավատալ, որ պարոն Աշոտյանի` Ջավախք այցելությունից հետո, հենց սեպտեմբերի մեկին տեղում կբացվի հայ-վրացական պետական բուհ, կավելացվեն հայոց լեզվի դասաժամերը, պետական ծրագրերի մեջ կներառվեն “հայոց պատմություն” կամ “Հայաստանի աշխարհագրություն” առարկաները, վերջապես` տարածաշրջանում հայերենը կստանա իրավական կարգավիճակ, սակայն մեկ բան հստակ կարող ենք ասել. առաջնահերթորեն և հրատապ է նախևառաջ վերականգնել ջավախահայության բարոյական գիտակցությունը և ազգային ոգին, դրանից հետո տեղի հասարակությունն ինքը կարող է շատ հարցեր լուծել: Ա. Աշոտյանի` շատ կողմերով օրինակելի սույն այցը մեծապես ծառայելու է նաև այդ նպատակին:
Հ.Գ. ՀՀ ԿԳ նախարար Արմեն Աշոտյանի այցը դեռ շարունակվում է, մեր տեղեկություններով նա այսօր այցելելու է Վրաստանի Քութայիս քաղաք, ուր հետևելու է ջավախահայ ուսուցիչների վերապատրաստման ընթացքին, որին մասնակցում է նաև ՀՀ ԿԳ նախարարության կողմից գործուղված մասնագետների խումբը: Այցի արդյունքների և այլ մանրամասների մասին կտեղեկացնենք մեր առաջիկա հրապարակումներում:

Վահե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

“Միտք” վերլուծական կենտրոն

28.08.2010թ.

Ջավախք-Երևան

[Vahe_Sargsyan]

Վրաց-ադրբեջանական կոնֆեդերացիա չի լինի, երկու երկրների միջև լուրջ խնդիրներ կան. փորձագետ
15:41 • 31.08.10


«Վրաց-ադրբեջանական կոնֆեդերացիայի ստեղծման մասին հայտարարությունների մեջ հետաքրքրականը Ադրբեջանի լռությունն է»,- այսօր կայացած մամուլի ասուլիսին հայտարարեց «Միտք» վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Վահե Սարգսյանը` անդրադառնալով Վրաստանից հնչող վրաց-ադրբեջանական կոնֆեդերացիայի մասին հայտարարություններին։
Փորձագետն այն կարծիքին է, որ այդ հարցի շուրջ Ադրբեջանի լռությունն աննպատակ չէ` Ադրբեջանը, ըստ նրա, Վրաստանում ունի ազդեցության բոլոր լծակները, հետևաբար նրան անհրաժեշտ չէ կոնֆեդերացիա ստեղծել։ «1996թ. էլ Շևարդնաձեն հանդես եկավ նման եռակողմ կոնֆեդերացիա ստեղծելու հայտարարությամբ՝ Հայաստան-Վրաստան-Ադրբեջան մակարդակով։ Այսպիսի հայտարարություններն արվում են հայտարարությունների համար` գուցե կենացների քաղցրությունից»,- հայտարարեց Վահե Սարգսյանը։
«Չնայած Սաակաշվիլին և Վրաստանի կառավարությունը խոսում են վրաց-ադրբեջանական կոնֆեդերացիայի մասին, նրանց միջև այնպիսի լուրջ խնդիրներ կան, որ կարող են վերածվել հակամարտության»,- իր հերթին հայտարարեց «Միտք» վերլուծական կենտրոնի տնօրեն, փորձագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը։ Քաղաքագետի խոսքով՝ վրաց-ադրբեջանական խնդիրներից են բազմաթիվ սահմանային չճշտված հարցերը, ինչպես նաև միջպետական խնդիրները, որի վերջին օրինակն այն է, որ Վրաստանը չի կարողանում դեսպան նշանակել Ադրբեջանում։ Ադրբեջանում Վրաստանի նոր դեսպանին Վրաստանի խորհրդարանը հաստատել է այս տարվա փետրվարին, բայց մինչև այսօր Ադրբեջանը չի պատասխանել, թե արդյո՞ք համաձայն է այդ նշանակմանը։
«Հարցերը, որոնք կարող է Ադրբեջանը բարձրացնել Թբիլիսիի առջև, իսկապես շատ են»,- ասաց կենտրոնի ղեկավարը` միաժամանակ բացառելով վրաց-ադրբեջանական դաշինքի ստեղծման հնարավորությունը։ Շարունակելով` քաղաքագետը նշեց, որ տարածաշրջանում կազմավորվել են թուրք-ադրբեջանական, ռուս-հայկական համագործակցային դաշինքներ, և այժմ Վրաստանը դաշնակցի փնտրտուքի մեջ է։ Վրաստանի մղումները դեպի ՆԱՏՕ Սահակաշվիլիի ոչ ադեկվատ քաղաքականության պատճառով անհանջողությամբ պսակվեցին, և այժմ, Մելիք-Շահնազարյանի համոզմամբ, ոչ մեկը չի ցանկանում պատասխանատու լինել Վրաստանի համար։ Այդուհանդերձ, ըստ քաղաքագետի, եթե վրաց-ադրբեջանական կոնֆեդերացիան կազմավորվի, «Վրաստանը կհայտնվի Հայաստանի համար թշնամի երկրների շարքում»։
Խնդրի վերաբերյալ փորձագետ Վահե Սագրսյանը ուշագրավ համեմատություն արեց` ընդգծելով, թե Ադրբեջանն ու Հայաստանը Վրաստանի հարավային ոտքերն են և նա պետք է երկու ոտքերի վրա հավասարապես քայլի, հակառակ դեպքում` նախապատվությունը տալով որևէ մեկին, Վրաստանը կգլորվի։
Tert.am
http://tert.am/am/news/2010/08/31/georgiaazeri/



Грузино-азербайджанской конфедерации не будет, между двумя странами есть серьёзные проблемы - эксперт
16:42 • 31.08.10


«В заявлениях о создании грузино-азербайджанской конфедерации самым интересным является молчание Азербайджана», - сказал на сегодняшней пресс-конференции эксперт аналитического центра «Митк» Ваге Саргсян, обращаясь к звучащим заявлениям о грузино-азербайджанской конфедерации.

Эксперт придерживается того мнения, что молчание Азербайджана по этому поводу небесцельно. По его мнению, Азербайджан имеет в Грузии все рычаги давления, следовательно, создание конфедерации для него не необходимо.

«В 1996г. Шеварнадзе тоже выступил с заявлением о создании трёхсторонней конфедерации на уровне Армения-Грузия-Азербайджан. Подобные заявления делаются для заявлений, либо же из-за сладости тостов», - заявил Ваге Саргсян.

«Несмотря на то, что Саакашвили и правительство Грузии говорят о грузино-азербайджанской конфедерации, между ними есть такие серьёзные проблемы, что они могут вылиться в конфликт», - сказал в свою очередь директор аналитического центра «Митк» Грант Мелик-Шахназарян.
По словам политолога, одними из грузино-азербайджанских проблем являются неуточнённые пограничные вопросы, а также межгосударственные проблемы, последним примером которых является то, что Грузия не может назначить посла в Азербайджане. Нового посла Грузии в Азербайджане парламент Грузии утвердил ещё в феврале текущего года, но по сей день Азербайджан не ответил, согласен ли он с этим назначением.

«Вопросы, которые Азербайджан может поставить перед Грузией, действительно многочисленны», - сказал руководитель центра, одновременно отрицая возможность создания грузино-азербайджанского союза. Продолжая, политолог отметил, что в регионе сформировались турецко-азербайджанский, русско-армянский союзы сотрудничества и теперь Грузия находится в поисках союзника.
Попытки Грузии войти в НАТО потерпели крах вследствие неадекватной политики Саакашвили и теперь, по убеждению Мелик-Шахназаряна, никто не желает нести ответственность за Грузию. Тем не менее, по мнению политолога, если грузино-азербайджанская конфедерация сформируется, то «Грузия окажется в списке враждебных Армении стран».

По поводу проблемы эксперт Ваге Саргсян сделал примечательное сравнение, отметив, что если Азербайджан и Армения являются южными ногами Грузии и она должна равнозначно ходить на двух ногах, в противном случае – отдав предпочтение какой-либо одной, Грузия покатится…

Tert.am
http://tert.am/ru/news/2010/08/31/georgiaazeri/?sw


Եթե գազամուղը վաճառվի Ադրբեջանին, կհայտնվենք պատերազմական իրավիճակում. փորձագետ
12:45 • 31.08.10


Վրաստան-Հայաստան գազամուղի վաճառքն Ադրբեջանին հայկական կողմի համար պետք է մտահոգիչ լինի։ Այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը «Միտք» վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Վահե Սարգսյանն ասաց, որ եթե Ադրբեջանը դառնա այդ գազամուղի սեփականատերը, մենք կհայտնվենք պատերազմական իրավիճակում։ Այդ դեպքում, ըստ փորձագետի, հայկական կողմը մի շարք անելիքներ ունի, մասնավորապես, պետք է աշխատի իրանական գազատարի ուղղությամբ։
«Գազամուղի վաճառքն Ադրբեջանին մեզ համար ունի նաև դրական կողմ. վերջապես ՀՀ իշխանությունները կմտածեն այլընտրանքային ուղիների մասին»,- նշեց փորձագետը։
Հայ-վրացական գազատարի վաճառքի դեպքում, Սարգսյանի խոսքով, հայկական կողմը ևս մեկ քայլ պետք է ձեռնարկի՝ ի պատասխան Ադրբեջանի սանձարձակության։ Վահե Սարգսյանը համոզված է, որ հիշյալ վաճառքի իրականացման դեպքում հայկական կողմը պետք է բարձրացնի ԼՂԻՄ-ի Շահումյանի և Գետաշենի շրջանների ազատագրման հարցը, որտեղով անցնում են խոշոր գազանավթային նախագծերը։ Ըստ փորձագետի՝ այդպիսով կխառնվեն գերտերությունների ծրագրերը, քանի որ խոշորագույն նախագծերն անցնում են հյուսիսային Արցախով։
Tert.am
http://tert.am/am/news/2010/08/31/gas/













Միթե՞ Ադրբեջանը կդառնա Վրաստան-Հայաստան գազամուղի սեփականատերը
31.08.10 16:13
Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ խոսելով Վրաստան-Հայաստան գազամուղի վաճառքի մասին` «Միտք» վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Վահե Սարգսյանն ասաց, որ դա հայկական կողմի համար պետք է մտահոգիչ լինի։
«Եթե Ադրբեջանը դառնա այդ գազամուղի սեփականատերը, մենք կհայտնվենք պատերազմական իրավիճակում։ Այդ դեպքում, հայկական կողմը մի շարք անելիքներ ունի, մասնավորապես, պետք է աշխատի իրանական գազատարի ուղղությամբ»,- ասաց Վ. Սարգսյանը։
Նա նշեց, որ գազամուղի վաճառքն Ադրբեջանին մեզ համար ունի նաև դրական կողմ. վերջապես ՀՀ իշխանությունները կմտածեն այլընտրանքային ուղիների մասին:
Այս դեպքում հայկական կողմը ևս մեկ քայլ պետք է ձեռնարկի՝ ի պատասխան Ադրբեջանի սանձարձակության։ «Վաճառքի իրականացման դեպքում հայկական կողմը պետք է բարձրացնի ԼՂԻՄ-ի Շահումյանի և Գետաշենի շրջանների ազատագրման հարցը, որտեղով անցնում են խոշոր գազանավթային նախագծերը»,- ավելացրեց բանախոսը:

http://www.slaq.am/am/news/18808.htm









Վրաստանը պարտավոր է բալանսավորված քաղաքականություն վարել
31.08.10 14:33
«Վրաստանի հարավային մասերի կառուցվածքն այնպիսին է, որ նա պետք է և պարտավոր է բալանսավորված քաղաքականություն վարել և’ Հայաստանի, և’ Ադրբեջանի հետ, և գերակայություն չտա ոչ մեկին»,- այս մասին այսօր լրագրողնրի հետ հանդիպման ժամանակ ասաց «Միտք» վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Վահե Սարգսյանը:
Նա նշեց, որ Վրաստանի հարավային մասերում հավասարաչափ թվով հայ և ադրբեջանցի ազգերի ներկայացուցիչներ են բնակվում: «Եթե նա իր գերակայությունը որևիցէ մեկին տա, ապա այս տարածաշրջաններից որևիցե մեկում խնդիրներ կառաջանան»,- ասաց նա:
Ըստ նրա այդ երկու տարածաշրջանները Վրաստանի ոտքերն են, որոնց վրա նա պետք է քայլի: «Այսօր գաղտնիք չէ, որ Ջավախքում առաջացած մի շարք խնդիրներ` Վրաստանի թուրք-ադրբեջանական քաղաքականության արդյունք են: Այսինքն Իր կոմունիկացիաներով և տնտեսական ներդրումներով նա իր գերակայությունը տվել է թուրք-ադրբեջանական կողմին և արդյունքում հայկական կողմի հետ առաջանում են անընդհատ ձգձգվող խնդիրներ:
Արդյունքում սա էլ կբերի Վրաստանի հարավային մասերում ուղղակի անկայունության»,- ավելացրեց Վահե Սարգսյանը:

http://www.slaq.am/am/news/18790/

















Վրաց-ադրբեջանական հարաբերությունները սե՞րտ չեն
31.08.10 15:54
Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ խոսելով Վրաստանի և Ադրբեջանի միջև կոնֆեդերացիայի ստեղծման մասին` «Միտք» վերլուծական կենտրոնի տնօրեն Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանն ու նույն կենտրոնի փորձագետ Վահե Սարգսյանն ասացին, որ կոնֆեդերացիայի ստեղծումը բացառված է, իսկ խոսակցություններն այդ մասին պարզապես անհիմն են ու չպատճառաբանված:
«Վրաց-ադրբեջանական հարաբերություններն այնքան էլ սերտ չեն, ինչպես ներկայացվում է վերջիններիս կողմից, այսինքն այդ երկու պետությունների միջև այնքան լուրջ խնդիրներ կան, որոնք կարող են նույնիսկ հակամարտությունների հանգեցնել»,- ասաց Հ. Մելիք-Շահնազարյանը:
Նա նաև նշեց, որ Վրաստանում արդեն մեկ ադրբեջանական դպրոց է փակվել, կաշառակերության և թուրքական հատուկ ծառայությունների հետ համագործակցության մեղադրանքով ձերբակալվել են ադրբաջանական համայնքի մի շարք առաջնորդներ, իսկ հետո հավելեց, որ Վրաստանում ադրբեջանական համայնքի կոնգրեսը հայտարարություն է տարածել, որ մեկ դպրոց արդեն փակվել է, ևս 9-ը փակվելու վտանգի առջև են:
«Վրացական կողմի հայտարարությունները չեն քննարկվել ու համաձայնեցվել Ադրբեջանի հետ, այսինքն ինքնանպատակ են: Ադրբեջանը Վրաստանում տնտեսական և կոմունիկացիոն շահերից բացի սկսում է նաև քաղաքական շահեր հետապնդել, ինչը Վրաստանի կողմից բացասաբար է ընդունվում»,- ասաց Վ. Սարգսյանը:

http://www.slaq.am/am/news/18804/
















Օգոստոս 31, 2010 12:55
Փորձագետ. «Ադրբեջանի և Վրաստանի միջև գոյություն ունեն շատ լուրջ խնդիրներ»

Լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ «Միտք» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը անդրադառնալով վրաց-ադրբեջանական կոնֆեդերացիայի հնարավոր ստեղծմանը՝ ասել է, թե ինքը դրա հավանականությունը շատ փոքր է համարում, քանի որ Վրաստանն ու Ադրբեջանը չլուծված խնդիրներ ունեն։
-Ադրբեջանի և Վրաստանի միջև գոյություն ունեն այնքան լուրջ խնդիրներ, որոնք կարող են նրանց իրար դեմ հակամարտության առջև կանգնեցնել։ Հիշեցնեմ, որ երկու տարի առաջ ադրբեջանական մամուլում խոսակցություն կար, թե հայերի կողմից պարտության հոգեբանությունը հաղթահարելու համար Ադրբեջանին անհրաժեշտ է ինչ-որ մի փոքր հաղթանակ՝ հաղթողի հոգեբանություն զարգացնելու համար։ Եվ այդպիսի հնարավորություն դիտարկվում էր Վրաստանի՝ ադրբեջանցիների ասած Մառլեուլի շրջանում ինչ-որ ապստաբություն բարձրացնելը, այդ տարածքները վերցնելն ու Ադրբեջանին միացնելը։ Այդ շրջաններում թվապես, իսկապես, ադրբեջանցիները շատ են, և հաղթանակը Վրաստանի նկատմամբ իրկան է։ Սակայն այդ խոսակցությունը լռեց այն ժամանակ մի պարզ պատճառով. որ մի շարք թուրք և ադրբեջանցի վերլուծաբաններ առաջ մղեցին այն փաստը, որ եթե հնարավոր է տիրել ամաբողջին, ինչո՞ւ հիմա պատերազմել և մի՛ մասը վերցնել։ Իսկ ամբողջ ասելով՝ նրանք նկատի ունեին Վրաստանի հյուսիսային շրջանները այնպես, որ ամբողջ թուրք-ադրբեջանական կամուրջ ստեղծվի,-նշել է նա։
Ըստ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանի՝ եթե, այս ամենով հանդերձ, ստեղծվի վրաց-ադրբեջանական կոնֆեդերացիա, ապա Վրաստանը կդասվի Հայաստանի թշնամիների շարքը, և այս պարագայում Հայաստանը լուրջ մտածելու բան ունի արտաքին քաղաքականության ոլորտում։
7or.am
http://7or.am/hy/news/2010-08-31/17136/






















Օգոստոս 31, 2010 13:20
Վ. Սարգսյան. «...մենք պետք է ձեռնամուխ լինենք Հայուսիսային Արցախի ազատագրման հետ կապված հարցի բարձրացմանը»

«Միտք» վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Վահե Սարգսյանը լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է, թե վրաց-ադրբեջանական կոնֆեդերացիայի հնարավոր ստեղծումն ու Վրաստանի տարածքով Ռուսաստանից Հայաստան գազ ներկրող գազատարը Ադրբեջանին վաճառելու մասին տեղեկությունները ստիպում են, որ վերջապես Հայաստանը մտածի արտաքին աշխարհի հետ կապ հաստատելու այլընտրանքային ուղիների մասին։
-ՀՀ ղեկավարությունը պետք է մտածի այլընտրանքային ուղիների որոնման և մշակման ուղությամբ, ինչը վերջին 20 տարում մեր հիմնական բացն է եղել։ Մենք պետք է հասկանանք, որ եթե Ադրբեջանն այդ գազատարի սեփականատերը դառնա, մենք գտնվելու ենք պատերազմական իարվիճաի մեջ, և հայկական կողմը մի քանի ուղի ունի այս ամենից դուրս գալու համար,-նշել է նա։
Ըստ Վահե Սարգսյանի՝ առաջին ուղին այն է, որ աշխուժացնենք իրանական ուղղությունն ու շարունակենք իրանական գազատարի հետ կապաված առկա որոշակի առաջընթացները։
-Երկրորդն այն է, որ մենք պետք է անմիջականորեն ձեռնամուխ լինենք մեր Հյուսիսային Արցախի՝ առնվազն Գետաշենի և Շահումյանի շրջանների ազատագրման հետ կապված հարցրի բարձրացմանը,-հայտարարել է նա։
Վահե Սարգսյանը վստահեցրել է, որ այս դեպքում ողջ աշխարհը կսկսի ճնշել ադրբեջանական հավակնոտությունը, քանի որ ամբողջ աշխարհի խոշար ծրագրեը, ինչպիսիք են Բաքու-Թբիլիսի-Ջեհյան նավթամուղը, Բաքու-Թբիլիսի-Էրզրում նավթամուղը և այլն, անցնում են Հայուսիսային Արցախով։
7or.am
http://7or.am/hy/news/2010-08-31/17141/



Грузия поддерживает Азербайджан из собственных интересов
31 августа 2010 - 13:06 AMT 08:06 GMT
PanARMENIAN.Net - Грузия поддерживает Азербайджан из собственных интересов, и в ООН будет голосовать за принятие резолюции по Нагорному Карабаху. Об этом журналистам в Ереване заявил глава аналитического центра «Митк» Грант Мелик-Шахназарян. По его мнению, чтобы не допустить этого, армянская дипломатия должна упорно работать с грузинской стороной.
Что касается конфедерации Грузии с Азербайджаном, то армянский эксперт отметил, что если этот проект воплотится в жизнь, то Грузия окажется в числе врагов Армении. «В этом случае РА должна обеспечивать безопасность путей с внешним миром любыми средствами, вплоть до применения силы. Грузия сейчас ищет союзников для защиты своих интересов. Азербайджан подписал стратегический договор с Турцией, Армения – с Россией, и Грузия осталась одна. В этом контексте армянская сторона может работать с Тбилиси, чтобы перетянуть Грузию на свою сторону», - подчеркнул Мелик-Шахназарян.

http://www.panarmenian.net/rus/politics/ne...%81%D0%BE%D0%B2

Վրաստանը սատարում է Ադրբեջանին` ելնելով սեփական շահերից
31 օգոստոսի 2010 - 13:06 AMT 08:06 GMT
PanARMENIAN.Net - Վրաստանը սատարում է Ադրբեջանին` ելնելով սեփական շահերից, և ՄԱԿ-ում քվեարկելու է Լեռնային Ղարաբաղի մասին բանաձևի ընդունման օգտին: Այդ մասին լրագրողներին Երևանում հայտարարել է «Միտք» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը: Նրա կարծիքով, դա թույլ չտալու համար հայկական դիվանագիտությունը պետք է հետևողական աշխատանք տանի վրացական կողմի հետ:
Ինչ վերաբերվում է Վրաստանի և Ադրբեջանի համադաշնությանը, ապա հայ փորձագետը նշել է, որ եթե այդ նախագիծն իրագործվի, ապա Վրաստանը կհայտնվի Հայաստանի թշնամիների շարքում: «Այդ դեպքում ՀՀ-ն պետք է արտաքին աշխարհի հետ անվտանգությունն ապահովի ցանկացած միջոցով, ընդհուպ մինչև ուժի կիրառում: Վրաստանը հիմա դաշնակիցներ է որոնում իր շահերը պաշտպանելու համար: Ադրբեջանը ռազմավարական պայմանագիր է կնքել Թուրքիայի, Հայաստանը` Ռուսաստանի հետ, իսկ Վրաստանը մնացել է մենակ: Այդ առումով հայկական կողմը կարող է աշխատել Թբիլիսիի հետ` նրան իր կողմը գրավելու համար»,- ասել է Մելիք-Շահնազարյանը:

http://www.panarmenian.net/arm/politics/ne...%80%D5%AB%D6%81










Ադրբեջանին անհրաժեշտ չէ Վրաստանի հետ կոնֆեդերացիա կազմելը, կարծում է Վահե Սարգսյանը
31.08.2010 13:52
Կարեն Ղազարյան
«Ռադիոլուր»

Վերջին շրջանում վրացական կողմից հնչում են հայտարարություններ Ադրբեջանի հետ կոնֆեդերացիա կազմելու մասին: Վրացական կողմի այս հայտարարությունները Ադրբեջանը լռության է մատնել: «Միտք» վերլուծական կենտրոնի փորձագետների գնահատմամբ` դա խոսում է այն մասին, որ վրացական հայտարարությունները համաձայնեցված չեն Ադրբեջանի հետ: «Արմատ» մամուլի ակումբում այսօր թեմայի վերաբերյալ դիտարկումներով են հանդես եկել «Միտք» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հրանտ Մելիք- Շահնազարյանը եւ կենտրոնի փորձագետ Վահե Սարգսյանը:

Ադրբեջանն այսօր որոշակի տնտեսական- կոմունիկացիոն ազդեցություններ ունի Վրաստանի վրա , հետեւաբար, ըստ փորձագետ Վահե Սարգսյանի, վերջինիս ամենեւին էլ անհրաժեշտ չէ Վրաստանի հետ կոնֆեդերացիա կազմելը:

Մյուս կողմից էլ, փորձագետ Վահե Սարգսյանի դիտարկմամբ, դա ցույց է տալիս, որ Վրաստանն իր այդ հայտարարությունները չի քննարկել ու համաձայնեցրել Ադրբեջանի հետ, հետեւաբար` այդ հայտարարություններն ինքնանպատակ են:

«Միտք» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հրանտ Մելիք- Շահնազարյանը նկատեց, որ թեեւ Սահակաշվիլին եւ Վրաստանի արտգործնախարարությունը խոսում են Ադրբեջանի հետ կոնֆեդերացիա ստեղծելու հավանականության մասին, սակայն այդ երկրների միջեւ կան շատ լուրջ խնդիրներ, որոնք, անգամ, կարող են հանգեցնել լուրջ հակամարտության: Խոսքը Վրաստանի ադրբեջանաբնակ շրջաններում դեմոգրաֆիական խնդրի մասին է:

Բացի այդ, ակնհայտ է, որ մի կողմից Սահակաշվիլին խոսում է կոնֆեդերացիա ստեղծելու հնարավորությունների մասին, մյուս կողմից, սակայն, փակում ադրբեջանական դպրոցներն ու ձերբակալում ադրբեջանցի գործիչների` մեղադրելով նրանց թուրքական հատուկ ծառայությունների հետ համագործակցելու մեջ:

Անդրադառնալով Ադրբեջանի կողմից Վրաստանի տարածքով անցնող գազամուղի գնման հավանականությանը` փորձագետ Վահե Սարգսյանն ասաց, թե Հայաստանի համար այդ բացասական փաստն ունի նաեւ դրական կողմ: Նրա խոսքով` դա այն է, որ Հայաստանում վերջապես լրջորեն կմտածեն այլընտրանքային ուղիների մասին, ինչը անցած 20 տարիների մեր հիմնական բացն է եղել:

Վահե Սարգսյանի կարծիքով` եթե անգամ վրացական հայտարարությունները ոչինչ չեն նշանակում, ամեն դեպքում, նկատելի մի բան կա` Ադրբեջանը Վրաստանում ունեցած տնտեսական եւ կոմունիկացիոն ներկայացվածությունից աստիճանաբար անցնում է քաղաքականի, մասնավորապես, Վրաստանի ադրբեջանաբնակ այն բնակավայրերում, որոնք Հայաստանի համար կենսական նշանակություն ունեն:
! Լրատվությունը արտատպելու կամ օգտագործելու դեպքում հղումը Հայաստանի Հանրային Ռադիոյին պարտադիր է:
Տպելու տարբերակ Վերադառնալ

http://armradio.am/arm/news/?part=pol&id=39004





Ինչու՞ էր Ա. Աշոտյանը այցելել Ջավախք
31.08.10 14:21
«Միտք» վերլուծական կենտրոնը վերջին օրերին հաղորդագրություններ տարածեց այն մասին, որ ԿԳ նախարար Արմեն Աշոտյանը Ջավախքում է: Իսկ թե, ո՞րն էր նրա այցի նպատակը և ի՞նչ հանդիպումներ և պայմանավորվախություններ են եղել` այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ «slaq.am»-ի այդ հարցին «Միտք» վերլուծական կենտրոնի փորձագետ Վահե Սարգսյանն ասաց.
«Այդ այցելությունը արձակուրդային այց էր, սակայն բոլորս էլ լավ ենք հասկանում, որ արձակուրդային այցը չի կարող միայն հանստանալով սահմանափակվել»: Նա նշեց, որ այցի ընթացքում հանդիպումներ են եղել Ջավախքի դպրոցների ուսուցիչների, մտավորականների և այն ուսուցիչների հետ, որոնց որ թույլ չտվեցին գալ Հայաստան վերապատրաստման: Ըստ Վահե Սարգսյանի` Ա. Աշոտյանի այցը մեծ բարոյահոգեբանական նշանակություն ուներ տեղի հայության համար:
«Նա ծանոթացավ վրացական տեղի լեզվի կարգավիճակի, համալսարանի բացման, լեզվի ժամերի կրճատման հետ կատարվող խստացումներին: Իհարկե մենք չենք կարծում, որ Ա. Աշոտյանի այցից անմիջապես հետո բոլոր հարցերը կլուծվեն, սակայն Ջավախքի ժողովուրդը վերջապես հասկացավ, որ իրենք ՀՀ իշխանությունների կողմից ուշադրության կենտրոնում են գտնվում:
Ըստ նրա` այս պարագայում ԿԳ նախարարի այց նաև օրինակելի է և եթե մեր նախարարներից յուրաքանչյուրը` գոնե մեկ անգամ այցելեն Ջավախք, ապա այնտեղ շատ դրական փոփոխություններ կնկատվեն:
http://www.slaq.am/am/news/18789.htm